ئابدۇرېشىدخانرېۋايەتلەر
ئابدۇرېشىدخان خۇش تەبىئەت، شېرىن سۆزلۈكئابدۇللا بۇغرارېۋايەتلەر
ئابدۇللا بۇغرا سۇتۇق بۇغراخاننىڭ ئوغلى ئاپراسىياپ ھەققىدە رېۋايەترېۋايەتلەر
بۇرۇنقى زاماندا ئاپراسىياپ دېگەن بىر كىئاپراسياپ ۋە راۋاب ھەققىدە رېۋايەترېۋايەتلەر
ئاپراسياپ قەشقەردە خانلىق تەخىتتە ئولتۇئات ئاتقانرېۋايەتلەر
بىر زامانلاردا كېرىيىدە موللا ئاقمەت پائات نېمىشقا ياتمايدۇ؟رېۋايەتلەر
بۇرۇنقى زاماندا، تۈلكە بىلەن بۆرە يېقىنئادەت سۆزلىرى ھەققىدە رېۋايەتلەررېۋايەتلەر
«دولانلىق يوغان ئۆتۈك»قەدىمكى زاماندا، ئارچا تۇر (ئاتۇش)رېۋايەتلەر
ناھايىتى ئۇزاق زامانلار ئىلگىرى، بۇ بوسئازنا مەسچىترېۋايەتلەر
سۇلتان سۇتۇق بۇغراخاننىڭ نەسەبى ۋە ئىسلئاشىد ۋە ئاشىد غارىرېۋايەتلەر
«تۈركلەرنىڭ ئەجدادى شىمۇشىلى دېڭىز ئىلائاشىنا ۋە تۈركلەررېۋايەتلەر
تۈركلەر ... ھونلارنىڭ باشقىچە بىر نەسلىئاقئۆستەڭرېۋايەتلەر
ئىلگىرى غولجىدىكى دېھقانلار تاغ سۈيى بىئاقسۇ (ئەردەۋىل )رېۋايەتلەر
بۇرۇننىڭ بۇرۇنىسىدا ئاقسۇ دىيارى «ئاقسۇئاقشەھەررېۋايەتلەر
بۇرۇننىڭ بۇرۇنىسىدا، ئۆتكەن زامانلاردا ئالتۇنتاغرېۋايەتلەر
كىرورەن ۋە پىشامشان پادىشاھلىرى پەيدا بئالتۇن قانرېۋايەتلەر
زولقەرنەين شەرققە قاراپ ئىلگىرىلىگەندەئالمانچۇق دۆڭرېۋايەتلەر
بۇرۇنقى زامانلاردا تارىم دەرياسىنىڭ تۆۋئاماننىساخانرېۋايەتلەر
مۇقامنىڭ ئون يەتتىنچى پىرى مەلىكە ئامانئانا قوۋۇقرېۋايەتلەر
قەدىمكى زاماندا دەقيانۇس دېگەن بىر پادىئايدىڭكۆلرېۋايەتلەر
1
بۇرۇننىڭ بۇرۇنىسىدا، تەڭرىتاغنىڭ جەنۇئەبۇ ھەسەنرېۋايەتلەر
قاراخانىلار سۇلالىسى بىلەن ئۇلۇغ ئاغىلىئەلىشىر بىلەن بۇلبۇلرېۋايەتلەر
ئىلگىرىكى زاماندا غاياسىدىن كىچىك دېگەنئەنقاز شەھىرىرېۋايەتلەر
قەشقەر كونىشەھەر ناھىيىسىنىڭ زەمىن يېزىئەھمىيەتسىز ماھارەترېۋايەتلەر
بەدۆلەت زامانىسىدا، قەشقەردە ناھايىتى چئوغۇزخانرېۋايەتلەر
(1) بىزنىڭ نە پادىشاھنىڭكىدەك پەرمانىمىئوغۇزخان ۋە كۆلتېگىنرېۋايەتلەر
توققۇز ئوغۇزلارنىڭ پادىشاھى ئۆزىنى ئوغۇئون ئىككى مۈچەل توغىرىسىدا رېۋايەتلەررېۋايەتلەر
1
ناھايىتى ئۇزاق زامانلار ئىلگىرى، ئىنسئويتوغراقرېۋايەتلەر
1
كېرىيىدىكى ئويتوغراق بۇرۇن ئادەمزات يئويچولپانرېۋايەتلەر
كۈنلەرنىڭ بىر كۈنى، ئوپال دىيارىنىڭ پادئۆچكىنىڭ قۇيرۇقى نېمىشقا ئۆرە بولۇپ قالغان؟رېۋايەتلەر
ئۆچكىنىڭ قۇيرۇقى ئەسلىدە قوينىڭ قۇيرۇقىئۆزبىكرېۋايەتلەر
چىڭگىزخاننىڭ بىرىنچى ئوغلى جورجىخان بولئۆمۈر تەقسىماتى ھەققىدە رېۋايەترېۋايەتلەر
بىر كۈنى خۇدا بارلىق جانلىق مەۋجۇداتنى ئۇلانبايرېۋايەتلەر
دەقيانۇس پادىشاھنىڭ بىر ئوغلى بولۇپ، ئئۇيغۇرلاررېۋايەتلەر
1
ئىسكەندەر زۇلقەرنەيىن شەرقتىكى نۇرغۇنئۇيغۇر مومارېۋايەتلەر
قەدىمكى چاغلاردا قۇمۇلدا خىسلەتلىك بىر ئۈچ مۇھىم شەرترېۋايەتلەر
تەجەللىنىڭ ئۆيىدە ئىشلەيدىغان بىر كىشى:ئۈچمىراۋان بۇت سۇۋۇقى (ئادەم كۈچى بىلەن قېزىلىدىغان تاغ ئۆڭكۈرلىرى سوۋۇق دەپ ئاتىلىدۇ)رېۋايەتلەر
رېۋايەت قىلىنىشچە، بۇرۇنقى زاماندا قەشقئۈرۈمچىرېۋايەتلەر
ئافراسياپ زامانىدا بىر بەگ ئۆتكەن بولۇپئۈزۈم ھەققىدە رېۋايەترېۋايەتلەر
بەرىكەتلىك ئالتۇن پەسىل كۈزدە ئۆتكۈزىلىئىپارخانرېۋايەتلەر
ھىدايتۇللا (ئاپاق غوجا) تەرىپىدىن ئۈچتۇئىتمۇ ئۇخلاپ قالىدىكەنرېۋايەتلەر
سادىرنىڭ يۇرتلۇقلىرىدىن بىرىنىڭ بەك يامئىدىقۇت شەھىرىرېۋايەتلەر
بۇندىن ناھايىتى ئۇزۇن زامانلار ئىلگىرى ئىشتاچىرېۋايەتلەر
سۇلتان سۇتۇق بۇغراخان بىر قېتىم غازاتتىئىشق يولىرېۋايەتلەر
بۇندىن خېلى يىللار ئىلگىرى، قەشقەر كونائىماملىرىمرېۋايەتلەر
ئوپال يېزا موللام بېغى كەنتىدە موللام تئىنسانلارنىڭ رىزقى نېمىشقا كېمەيتىۋېتىلگەنرېۋايەتلەر
زامان ئەۋۋەلىدە، ئىلگىرى، بۇ دۇنيا ئىنتئېگەر ھەققىدە رېۋايەترېۋايەتلەر
ئالتۇن ئارت، كۈمۈش ئارت، زۇمرەت ئارت دەئېل ئىلتەر، كۆل ئېركىن ۋە قاراخانرېۋايەتلەر
بۇندىن بىر نەچچە مىڭ يىل بۇرۇن يۈز بەرگئېل ئىلتەر ۋە كۆل ئېركىنرېۋايەتلەر
ئۇيغۇر دېگەن سۆزنىڭ مەنىسى ئوغۇزخان داسئېھرامنىڭ نەسىھىتىرېۋايەتلەر
مەھمۇد قەشقەرى كىچىك تۇرۇپلا خۇش چاقچاقبادام ھەققىدە رېۋايەترېۋايەتلەر
مىلادى سەككىزىنچى ئەسىرىدىن بۇرۇن، تۈركبايرېۋايەتلەر
ئارا تۈركتىكى «باي» نامى ھەققىدە مۇندابۆشۈك، جىنازا، قەبرە ھەققىدە رېۋايەترېۋايەتلەر
ئەرلەر دەپنە قىلىنغان قەبرىلەرنىڭ ئەڭ بۆگۈخانرېۋايەتلەر
(1) ئېيتىشلارغا قارىغاندا، ئۇيغۇرلار ۋىبۇددا مۇنارىرېۋايەتلەر
قەشقەر كوناشەھەر ناھىيىسىنىڭ بەشكېرەم يبۇغداي دېنى نېمىشقا سوقىچاق؟رېۋايەتلەر
ئۆزىنى ئالىم چاغلاپ يۈرگەن ھازازۇل خۇدابۈۋى مەريەم خېنىمرېۋايەتلەر
ھەزرىتى سۇلتان سۇتۇق بۇغراخاننىڭ ھۆسن -بۈۋى مەريەم خېنىم مازىرىرېۋايەتلەر
1
قەشقەر كونا شەھەر ناھىيىسىنىڭ بەشكېرەبېدە قانداق پەيدا بولغان؟رېۋايەتلەر
رېۋايەتچىلەر شۇنداق رېۋايەت قىلىدۇرلەركبېھى ھەققىدە رېۋايەترېۋايەتلەر
كۈنلەرنىڭ بىرىدە لوقمان ھېكىم بارلىق مېپاتمىچۇقنىڭ قولتۇقى نېمە ئۈچۈن قىزىل؟رېۋايەتلەر
قەدىمكى زاماندا، پاتمىچۇق ئەسلىدە بىر گپاختەكنىڭ بوينىدا نېمە ئۈچۈن قارا سىزىق بار؟رېۋايەتلەر
بۇرۇننىڭ بۇرۇنىسىدا، بىر تەقۋادار ئايالپەرھاد ئۆستىڭىرېۋايەتلەر
پەرھاد ئۆستىڭى
شاھزادە پەرھات ئۆزىگە يىپەيزىۋاترېۋايەتلەر
راۋىلار شۇنداق رېۋايەت قىلىپتۇرلەركى، ئپىچانرېۋايەتلەر
بۇندىن ناھايىتى ئۇزۇن زامانلار ئىلگىرى،تاتاتۇڭارېۋايەتلەر
تاتاتۇڭا قۇچۇ ئۇيغۇرلىرىدىن، تولىمۇ ئەقتاتاگاتارېۋايەتلەر
تاتاگاتا بۇددا يىگىرمە چوڭ جەيتىيا ھەققتارانچىرېۋايەتلەر
مۇنبەت ئىلى زىمىنىنى ئىگىلىۋالغان جۇڭغاتاغۇ تاشلار ھەققىدە رېۋايەتلەررېۋايەتلەر
بوغدا تېغى
قەدىمكى زاماندا بىر ئەۋلىيا تەجەللىنىڭ ئۈچتۇرپانغا سەپىرىرېۋايەتلەر
تەجەللىنىڭ تېبابەتچىلىك، شېئىرىيەت، ئىلتەكلىماكانرېۋايەتلەر
تەكلىماكان
1
«پەرھات ئۆستىڭى» بىر قانچەتەلەمەترېۋايەتلەر
تەلەمەت داۋىنى ئۆزىنىڭ ھاۋا كىلىماتىنىڭتەلۋىچۈك دەرياسىرېۋايەتلەر
قەشقەر كوناشەھەر ناھىيىسىنىڭ پاختەكلى يتەمبۇر، ئۇد ھەققىدە رېۋايەترېۋايەتلەر
«تارىخى رەۋزە تۇسسافا» ۋە «تارىخى رەشىدتوخۇنىڭ سۇ ئىچىشى ھەققىدە رېۋايەترېۋايەتلەر
ناھايىتى ئۇزۇن زامانلار ئىلگىرى ھايۋاناتوقسۇنرېۋايەتلەر
نۇرغۇن زامانلار ئىلگىرى تەڭرىتاغنىڭ جەنتوققۇز ئەجدىھا تال ھەققىدە رېۋايەترېۋايەتلەر
1
رېۋايەت قىلىنىشىچە، ئۇزۇن يىللاردىن ئتوققۇز ھۇجرا(قەشقەر شەھرىنىڭ شىمالىدىكى چاقماق دەرياسى بويىغا ئويۇلغان بۇددا ئۆڭكۈرىنىڭ نامى)رېۋايەتلەر
بۇرۇننىڭ بۇرۇنىسىدا بىر پادىشاھ ئۆتكەنتۆگىنىڭ بوينى نېمىشقا ئەگمەچ ۋە كەينىگە سىيىدۇ؟رېۋايەتلەر
راۋىلار مۇنداق رېۋايەت قىپتۇلەركى، ئەنبتۇزتاغرېۋايەتلەر
قەشقەر كوناشەھەر ناھىيە تاشمىلىق يېزىسىتۇغ كەنتىرېۋايەتلەر
قەشقەر كونىشەھەر ناھىيىسىنىڭ سەمەن يېزىتۇمارىسرېۋايەتلەر
كاسپى دېڭىزىنىڭ غەربىي كاۋكاز تاغ تىزمىتۇيۇقرېۋايەتلەر
«تويۇق» نامى توغرىسىدا رېۋايەتلەر ئېقىتۈركرېۋايەتلەر
جەرجارالىق ئۇستاز ئەبۇبەكرى مۇفىد ئاخىرتۈركلەررېۋايەتلەر
تۈركلەر
1
تۈركلەرنىڭ ئەجدادى ئاشنا ئىسىتۈركمەنرېۋايەتلەر
تۈركمەن بۇلار ئوغۇزلاردۇر. بۇلارنىڭ تۈرتىۋىزرېۋايەتلەر
يېڭىسار ناھىيىسىنىڭ ناھىيە بازىرىنىڭ غەجايپاچچىمرېۋايەتلەر
رېۋايەت قىلىنىشىچە، سولتان سۇتۇق بۇغراخجەمەتلا غوجام مازىرىرېۋايەتلەر
ئاتۇش شەھىرىنىڭ شىمالىي تەرىپىگە جايلاشجۇداخ(تاۋاب قىلىش دېگەن مەنىدە)رېۋايەتلەر
چىڭگىزخان دەۋرىدە موڭغۇللار بۇتقا تاۋابجۇغۇلداق ھەققىدە رېۋايەترېۋايەتلەر
جۇغۇلداق (بىر خىل قۇش، چۇغۇلداق دەپمۇ ئجۇۋازچى مەھەللىسىرېۋايەتلەر
رېۋايەت قىلغۇچىلار شۇنداق رېۋايەت قىلىدچارەكرېۋايەتلەر
قەشقەر كونىشەھەر ناھىيىسىنىڭ بۇلاقسۇ يېچاكاندە ھەققىدە رېۋايەترېۋايەتلەر
كۈنلەرنىڭ بىركۈنى ئۈچ كىشى قوشنا يېزىغاچالا تۇڭچىرېۋايەتلەر
بەدۆلەت (ياقۇپبەگ) 1878 - يىلى مەنچىڭ تچامغۇرنىڭ شىپاھلىق رولى ھەققىدە رېۋايەترېۋايەتلەر
قەدىمكى زاماندا ھەمىدان دېگەن شەھەردە مچامغۇر ھەققىدە رېۋايەترېۋايەتلەر
بۇرۇن بىر دېھقان ئۆتكەنىكەن. ئۇ چەرچەن چەرچەن ھەققىدە رېۋايەتلەررېۋايەتلەر
1. لەلىك شەھىرى
قەدىمكى زامانلاردا لەلىچەشتاغرېۋايەتلەر
قەشقەر كونىشەھەر ناھىيىسى تاشمىلىق يېزىچوقتىرىشىت ۋە نوقتىرىشىترېۋايەتلەر
رېۋايەتلەرگە قارىغاندا، چوقتىرىشىت بىلە
