پىڭ لياڭ ئارىلاشما غوز (胡) لىرى ھەققىدىكى رىۋايەتئەپسانىلار
بۇ رىۋايەت «سۈينامە» دېگەن كىتابتىن ئېل«تارانچى» رىۋايىتىئەپسانىلار
بۇ رىۋايەت ئابدۇللا تالىپنىڭ «قاينام ئۆتاغدىن نېمە ئۈچۈن ئاۋاز چىقىدۇ؟ئەپسانىلار
يۇقىرىقى ئىزاھات بىلەن ئوخشاش.
بۇرۇنقى «تاۋۇز يىگەن دۆڭ» ئەپسانىسىئەپسانىلار
تاۋۇز يىگەن دۆڭ - لوپنۇر ناھىيىسىدىكى ب«تەكلىماكان» ئەپسانىسىئەپسانىلار
بۇ ئەپسانىنى 1978 - يىلى لوپنۇر ناھىيىستەڭگە تاغ ھەققىدە ئەپسانەئەپسانىلار
يۇقىرىقى ئىزاھات بىلەن ئوخشاش.
بۇرۇنقى «توپاتار غوجام» ھەققىدىكى ئەپسانەئەپسانىلار
بۇ ئەپسانە ئالمۇتىدا نەشر قىلىنغان «ئۇيتوپاق بالاسى ھەققىدىكى ئەپسانەئەپسانىلار
بۇ ئەپسانە مىللەتلەر نەشرىياتى نەشر قىل«توققۇز ئوغۇز»، «ئون ئۇيغۇر» ئەپسانىسىئەپسانىلار
بۇ ئەپسانە «بۈيۈك تۈرك تارىخى» دېگەن كى«توققۇز ھۇجرا» ئەپسانىسىئەپسانىلار
بۇ ئەپسانە خەلق ئارىسىدىن توپلانغان.
زاتۇرپاندىكى«يەتتە ئەۋلىيا ئۆڭكۈرى» ئەپسانىسىئەپسانىلار
بۇ ئەپسانە «ئۇيغۇر خەلق ئېغىز ئىجادىيىتتۇمارىس ئەپسانىسىئەپسانىلار
بۇ ئەپسانە ئىستامبۇلدا نەشر قىلىنغان «ب«تۈرك» سۆزى ھەققىدىكى ئەپسانەئەپسانىلار
بۇ ئەپسانە مەھمۇت قەشقەرىنىڭ «تۈركى تىلتۈركلەرنىڭ ئەجدادلىرى ھەققىدە ئەپسانىلەرئەپسانىلار
بۇ ئەپسانە گاڭ لى، يەنشۇ قاتارلىقلار تە«تىلسىملىق قەلئە» ئەپسانىسىئەپسانىلار
بۇ ئەپسانە شىنجاڭ داشۆ نەشر قىلغان «خەلجەمىشىت ھەققىدىكى ئەپسانەئەپسانىلار
بۇ ئەپسانە «ئاۋىستا»، «شاھنامە» ۋە ناۋاجۇداخلار ھەققىدە رىۋايەتئەپسانىلار
جۇداخ مۇڭغۇلچە سۆز بولۇپ، جۇبۇت، داخ _ «جىگدە يېغىلىقى» رىۋايىتىئەپسانىلار
بۇ رىۋايەت موللا مۇسا سايرامنىڭ «تارىخى«جىيا» توغرىسىدا رىۋايەتئەپسانىلار
جىيا _ خوتەن رايونىدىكى يۇرتنىڭ ئىسمى.
چولپانئەپسانىلار
يۇقىرىقى ئىزاھات بىلەن ئوخشاش.
بۇرۇن بىچىگىللار ھەققىدىكى ئەپسانەئەپسانىلار
بۇ ئەپسانە مەھمۇت قەشقەرىنىڭ «تۈركى تىلچىن ۋە ماچىن ئەپسانىسىئەپسانىلار
چىن بىننى ياپەس ناھايىتى ئەقىللىق، زېرەخارەزىم ھەققىدە رىۋايەتئەپسانىلار
بۇ رىۋايەت تولسىتوينىڭ «قەدىمكى خارەزىم«خامى گۇا» (قۇمۇل قۇغۇنى) ھەققىدە رىۋايەتئەپسانىلار
بۇ رىۋايەت «شىنجاڭ گېزىتى» 1980 - يىل 9خوتەن ئاق سېپىل رىۋايىتىئەپسانىلار
بۇ رىۋايەت شۇەن جۇاڭنىڭ «بۈيۈك تاڭ دەۋرخوتەن ئاق سېپىل شەھىرى ھەققىدە رىۋايەتئەپسانىلار
بۇرۇنقى زاماندا ھونلادىن يۈز مىڭلىغان ئخوتەن گىلىمى _ گۈلەم ئەپسانىسىئەپسانىلار
بۇ ئەپسانە ئالمۇتىدا نەشر قىلىنغان«ئۇيغخوتەن ھەققىدىكى ئەپسانەئەپسانىلار
بۇ ئەپسانە س. ئەخمەت. قۇربان ۋەلى يازغادەريانى توسقان چوڭ تاش ھەققىدەئەپسانىلار
ئاتۇش بىلەن سوۋېت چېگرىسىدا بىر دەريا بدېڭىز ئىلاھىنىڭ كېيىنكى ئەۋلادىلىرى ھەققىدىكى رىۋيەتئەپسانىلار
بۇ رىۋايەت «چيۇ ياڭدىكى ھەر خىل ئاچىلاررۇستەم ئەپسانىسىئەپسانىلار
بۇ ئەپسانە «ئۆزبېك خەلق ئاغزاكى پوئېتىكزارىئادىر ۋە ئاداتىدا قىسسىئەپسانىلار
مىدىيا شاھى گىستاسىپنىڭ كىچىك ئۇكىسى زى«زەر ئەپشان» توغرىسىدائەپسانىلار
بۇرۇنقى زاماندا يەركەن پادىشاھىنىڭ بىر سادىر پالۋان ھەققىدە رىۋايەتئەپسانىلار
بۇ رىۋايەت ي. مۇخلىس يازغان «سادىر پالۋسادىر پالۋان ھەققىدە رىۋايەتئەپسانىلار
سادىر پالۋان دېھقانلارغا باش بولۇپ، مانسادىر پالۋان ھەققىدە رىۋايەتئەپسانىلار
سادىر پالۋان دۈشمەنلىرى بىلەن بولغان كۈسامساق ھەققىدەئەپسانىلار
يۇقىرىقى ئىزاھاتقا ئوخشاش.
بۇرۇن بىر ئاسەنەمجاننىڭ غېرىپنى ئىزلىشىئەپسانىلار
داستانچى روزى مەھەممەت خاتىرىلىگەن «غېرسۇلتان ئارسلانخان رىۋايىتىئەپسانىلار
بۇ رىۋايەت خەلق ئارىسىدىن توپلاندى.
سۇلسۇ مۇ ئەككىلى خۇببى يىگىت ئەپسانىسىئەپسانىلار
بۇ ئەپسانە غۇلاموپنىڭ «خارەزىمنىڭ سۇغۇرسىيانپى ئەپسانىلىرىئەپسانىلار
بۇ ئەپسانە «مىراس» ژۇرنىلىرنىڭ 1983 - يسىياۋۇش رىۋايىتىئەپسانىلار
بۇ ئەپسانە «تارىخى تابارى» ناملىق كىتابشەھىرى كەتەك ئەپسانىسىئەپسانىلار
كەتەك - كېتىك دەپمۇ ئاتىلىدۇ. ئۇ ھازىرقشەھىرى كېتىك رىۋايىتىئەپسانىلار
بۇ رىۋايەت شىنجاڭ داشۆدە بېسىلغان «خەلقشىراق ئەپسانىسىئەپسانىلار
بۇ ئەپسانە گىرىك تارىخچىسى پولىۋىننىڭ ««شېرىن قىز» ئەپسانىسىئەپسانىلار
شېرىن دېگەن قىز شۇنداق گۈزەل ئىكەنكى، ئفارابى ھەققىدىكى رىۋايەتئەپسانىلار
بۇ رىۋايەت مىللەتلەر نەشىرىياتى نەشر قىقارا بۇغراخان رىۋايىتىئەپسانىلار
«گۈلستان» ژۇرنىلىنىڭ (ئۆزبېكچە) 1970 - قاراخان رىۋايىتىئەپسانىلار
بۇ رىۋايەت رەمىزىنىڭ «ئالىپقۇلئەخبار» نقاراخان ۋە ئوغۇزخان ئەپسانىسىئەپسانىلار
تۈركنىڭ چەۋرىسى ئەلەنجەخان ئاخىرقى ئۆمر
