بۇرغا

ئۇيغۇر چالغۇلىرى بۇ ئەڭ قەدىمكى چالغۇلارنىڭ بىرى بولۇپ، پۈۋلەپ چېلىنىدىغان چالغۇلار ئىچىدە ئاۋاز كۈچى ئەڭ زور، ياڭراق بولغاچقا، قەدىمكى ئۇرۇشلاردا كۆپ قوللىنىلغان. ئۇ دەسلەپتە كالا ۋە ئۆچكە مۈڭگۈزىدىن ياسالغان، مىس قوراللار دەۋرىدە مىستىنمۇ ياسالغان. ئۇنىڭ ئۇزۇنلۇقى 20 - 30 سانتىمېتىر ئۆپچۆرىسىدە، يېرىم ئەگمە شەكىلدە بولىدۇ. ئۇچلۇق ئۇچىدا بىر دانە پۈۋلەش تۆشۈكى بولۇپ، يوغان ئۇچى كېسىۋېتىلىپ كاناي شەكلىدە ئىچى ئويۇلۇپ ياسىلىدۇ، بارماق تۆشۈكلىرى بولمايدۇ. بۇرغا ئەسلىدە ئىسقىرتتىن (بىر خىل قەدىمكى چالغۇ) كېلىپ چىققان بولۇپ، تارىخىي خاتىرىلەردە يېزىلىشىچە، يېڭى قورال دەۋرىدىلا ئىنسانلار تەرىپىدىن ئىشلىتىلىشكە باشلىغان. مىس قوراللار دەۋرىگە كەلگەندە، بۇرغا مىستىن ياسىلىپ <مىس بۇرغا> دەپ ئاتالغان. <نەغمىنامە> نىڭ 125 - جىلدىدا: <مىس بۇرغا ئىدىقۇتلۇقلارنىڭ چالغۇسى ئىدى> دەپ خاتىرىلەنگەن.